Samenvatting
Voldoende gevraagd/ongevraagd advies van de rvc aan de rvb
De commissarissen geven aan dat zij met name op het gebied van financiën, strategie en bestuur voldoende gevraagd dan wel ongevraagd advies geven aan de rvb. Het gaat bij die laatste twee bijvoorbeeld om opmerkingen als ‘scenarioplanning’, ‘toekomst’, ‘governance’ en ‘leiderschap’. Na deze top drie van categorieën komen we ook meerdere opmerkingen tegen die we hebben geplaatst in risicomanagement, HR, digitalisering en duurzaamheid.Ook bij de rvb-leden en bij de niet-secretarissen staat de categorie financiën op één.
Te weinig advies gevraagd door de rvb aan de rvc
Op één bij de commissarissen waarvan ze vinden dat de rvb te weinig advies aan de rvc vraagt, staat de categorie ‘HR’. Daar valt veel onder zoals onder andere ‘succession planning’ en ‘cultuur’. De tweede categorie, op enige afstand, is ‘strategie’ (onder andere ‘lange termijnvisie’ en ‘scenarioplanning’). Op de derde plek staat ‘veranderingsprocessen’, op de vierde plek ‘digitalisering’ en op de vijfde plek ‘innovatie’.
Onderzoeksvraag
We vroegen aan de respondenten naar wat in hun opvatting twee terreinen/aandachtsgebieden zijn waar de rvc voldoende gevraagd/ongevraagd advies geeft. En we vroegen aan de respondenten naar wat in hun opvatting twee terreinen/aandachtsgebieden zijn waar de rvb te weinig advies aan de rvc vraagt. Daarbij konden de respondenten denken aan de in hoofdstuk 2 genoemde competenties/aandachtsgebieden. Het betrof een open vraag waarop 140 respondenten 289 antwoorden hebben gegeven op de vraag over voldoende gevraagd/ongevraagd advies. Daarvan zijn er 116 commissaris en 24 niet-commissaris (rvb-leden en secretarissen rvc).
123 respondenten hebben 219 antwoorden gegeven op de vraag over te weinig advies. Daarvan zijn er 107 commissaris en 16 niet-commissaris (rvb-leden en secretarissen rvc).
3.1 Voldoende gevraagd/ongevraagd advies van de rvc
Financiën op één qua onderwerp
Op één bij de commissarissen waarvan ze vinden dat ze veel gevraagd/ongevraagd advies geven, is de categorie ‘financiën’. De tweede categorie is ‘strategie’ (onder andere fusie, samenwerking, scenarioplanning en toekomst). Op de derde plaats staat ‘bestuur’. Dat is een brede categorie waarin onder andere de antwoorden ‘governance’, ‘leiderschap’ en ‘management’ vallen.
Daarna volgen de categorieën risicomanagement, inclusief cybersecurity, en HR (‘cultuur’, ‘ontwikkelen menselijk kapitaal’). Verder zijn er ook meerdere commissarissen die antwoorden gaven die we kunnen plaatsen in de categorieën sector/branche (‘zorgvraagstukken’), digitalisering, juridisch domein (‘wetgeving’), duurzaamheid, veranderingsprocessen en politiek-bestuur.
In de categorie ‘overige’ vinden we opmerkingen als ‘communicatie oa met externe stakeholders’, ‘rapportages met relevante kpi’s’ en ‘solidariteit tussen rvc’s’.
Niet-commissarissen
Ook bij de rvb-leden en bij de secretarissen staat de categorie financiën op één. Bij de rvb-leden gevolgd door de categorie HR en bij de secretarissen door de categorie risicomanagement.
3.2 Te weinig advies gevraagd door de rvb aan de rvc
HR op één qua categorie waar de rvb te weinig om advies vraagt
Op één bij de commissarissen waarvan ze vinden dat de rvb te weinig advies aan de rvc vraagt staat de categorie ‘HR’. Daar valt veel onder, zoals ‘succession planning’, ‘cultuur’, ‘samenstelling tweede echelon’, ‘diversiteit’, ‘organisatieontwikkeling’ en ‘talentmanagement’. De tweede categorie, op enige afstand, is ‘strategie’ met onder andere ‘lange termijnvisie’, ‘scenarioplanning’ en ‘internationalisering’). Op de de derde plek staat ‘veranderingsprocessen’, op de vierde plek ‘digitalisering’ en op de vijfde plek ‘innovatie’.
Daarna volgen de categorieën ‘duurzaamheid’, ‘risicomanagement’, ‘marketing’ en ‘financiën’.
In de categorie ‘overige’ vinden we opmerkingen als ‘externe stakeholdermanagement’, ‘communicatie’ en ‘commerciële omgeving’. In de categorie ‘niet’ zijn de opmerkingen geplaatst van commissarissen die aangaven dat de rvb niet om te weinig advies aan de rvc vraagt.
Niet-commissarissen
Bij de rvb-leden staan de categorieën HR en innovatie op één.
3.3 Enige bespiegelingen/vragen/kanttekeningen
Raken HR en werkgeversrol te veel ondergesneeuwd in adviesrol?
Over het algemeen kunnen we stellen dat, omdat financiën vaak een dominante rol inneemt op de rvc-agenda, commissarissen het gevoel hebben dat ze met name daarover voldoende gevraagd/ongevraagd advies geven. Tijd nemen om over de strategie te discussiëren lijkt bij de ene rvc wat meer te gebeuren dan bij de andere rvc. Het kind van de rekening lijkt HR/de werkgeversrol te zijn. Met name het deel dat betrekking heeft op de organisatie, niet zozeer de rvb-leden. Organisatieontwikkeling, de cultuur in een organisatie, diversiteit, dat soort zaken. Daarvan vinden de commissarissen dat de rvb hen te weinig om advies vraagt. Ook de rvb zelf is vanmening dat dat het onderwerp is waarop ze meer om advies van de rvc zouden kunnen vragen. De vraag is waarom nu juist dit onderwerp naar boven komt.
We kunnen niet zeggen dat de aandacht voor de werkgeversrol niet is toegenomen. Dat is het natuurlijk wel, maar dat is het al acht jaar (als het niet meer is). Wel kunnen we stellen dat die aandacht voor de werkgeversrol nog niet voldoende breed is doorgevoerd dan wel geïncorporeerd in de jaarlijkse rvc-agenda. En nogmaals, dan hebben we het niet over voortgangsgesprekken met de rvb, maar over talentmanagement en succession planning. Het zijn ook in ons onderzoek terugkerende verbeterwensen. Het is verder natuurlijk een onderwerp waarbij de rolvastheid van zowel rvc als rvb sterk wordt beproefd (bijvoorbeeld betrokkenheid van de rvc met het tweede echelon) en misschien voelt dit teveel als zijnde het kind van de rvb. Daar gaat de rvc niet over. Wel moet je bedenken dat de invulling van de werkgeversrol geen vastomlijnd gebied is. Ook hier zijn de governance verhoudingen aan verandering onderhevig.
Het is in elk geval jammer als zowel rvc als rvb aangeven dat de rvb meer advies zou mogen/wil vragen aan de rvc en dit niet van de grond zou komen. Kortom: ruim meer ruimte in om met elkaar te verkennen op welke HR-gebieden de rvc advies zou willen, kunnen of mogen geven.