2.1Toelichting indeling veranderwensen en vraagstelling
Samenvatting
De onderwerpen waar we procentueel de meeste wensen tot verandering zien, zijn:
• het samenvallen van risico’s (met een gemiddeld veranderpercentage van 87 procent)
• honorering rvc (86 procent)
• bijdrage aan crisisbeheersing (82 procent)
Bij nog eens vijf aangesneden onderwerpen variëren die veranderpercentages van 50 tot en met 76 procent.
De onderwerpen waar we de minste wens tot verandering zien, zijn:
• De zelf ervaren psychologische veiligheid (4 procent)
• De briefing voor een extern bureau (4 procent)
• Vijf karaktertrekken van een extern search and selectbureau (2 procent)
De benchmarks met de hoogste overall veranderpercentages zijn per subgroep:
• MKB (65 procent)
• Cultuur (62 procent)
• Commissaris met minder dan vijf jaar ervaring (58 procent)
De benchmarks met de laagste overall veranderpercentages zijn per subgroep:
• Beursgenoteerd bedrijf (41 procent)
• Woningcorporatie (49 procent)
• De voorzitter van de rvc en de commissaris die tevens lid is van de auditcommissie (beide 26 procent)
Doel hoofdstuk
Het doel van dit hoofdstuk is om u als lezer enig gevoel te geven voor de relatieve verhoudingen tussen de onderscheiden benchmarks en de afzonderlijke onderdelen in het onderzoek. Zo staat het profiel woningcorporatie meestal voor het bedrijfsprofiel waar we historisch gezien de minste veranderwensen waarnemen. U weet dan dat bij de afzonderlijke deelonderwerpen over de woningcorporatie we vaak zeggen dat zij behoren tot de categorie met nauwelijks tot geen veranderwensen. Zijn ze er wel, dan moet u alert zijn. Aan de andere kant zijn de niet-commissarissen meestal de benchmarks met de meeste veranderwensen. Bij de afzonderlijke onderdelen kan deze groep benchmarks dan als reflectie dienen om de commissarissen te prikkelen nog eens goed naar hun ‘zelfbeeld’ te kijken.
Aangezien de meeste veranderwensen een verbeterwens impliceren worden in dit rapport de termen veranderwensen en verbeterwensen geregeld als synoniemen gehanteerd. De bespreekbaar geworden punten worden expliciet als zodanig genoemd in de betrokken hoofdstukken.
2.2Overall veranderpercentage per benchmark
Berekening overall veranderpercentage
Het overall veranderpercentage per benchmark hebben we bepaald door van alle afzonderlijke (deel)vragen te bepalen of er bij het betrokken benchmark een veranderwens is. Het aantal vragen waar dit het geval is, hebben we vervolgens gedeeld door het totaal aantal vragen.
Het onderwerp ‘samenwerking binnen de rvc‘ kende bijvoorbeeld zeventien deelvragen. De commissaris vrouw had hier drie veranderwensen, die ook allemaal verbeterwensen zijn. Op dit onderdeel is het veranderpercentage voor deze benchmark dan achttien procent. Op dezelfde manier had het MKB hier tien veranderwensen. Dit leidde bij deze benchmark tot een veranderpercentage van 59 procent. Het gemiddelde veranderpercentage voor alle benchmarks bij deze vraag was 40 procent. Daarmee staat dit onderdeel rond het midden qua hoogte van de veranderpercentages bij de afzonderlijke onderwerpen.
Overall gemiddeld veranderpercentage 2025 46 procent
Exclusief de drie open vragen over de toekomst en adviesrol en twee slotvragen bedroeg het totaal aantal vragen 280. 140 voor de huidige situatie en automatisch ook 140 voor de wenselijke situatie. Voor alle benchmarks gemiddeld is het overall veranderpercentage 46 procent. Dat is lager dan vorig jaar, maar hoger dan de jaren daarvoor.
Gemiddeld
Het overall gemiddelde veranderpercentage van alle benchmarks is 46 procent.
Hoogste veranderpercentage
De benchmarks met de hoogste overall veranderpercentages zijn per subgroep:
• MKB (65 procent)
• Cultuur (62 procent)
• Commissaris met minder dan vijf jaar ervaring (58 procent)
Laagste veranderpercentage
De benchmarks met de laagste overall veranderpercentages zijn per subgroep:
- Beursgenoteerd bedrijf (41 procent)
- Woningcorporatie (49 procent)
- De voorzitter van de rvc en de commissaris die tevens lid is van de auditcommissie (beide 26 procent)
Bij de niet-commissarissen heeft de secretaris rvc/rvb het hoogste veranderpercentage.
Als we voorbij de individuele benchmarks kijken, zien we dat bij de bedrijfsbenchmarks de profitsector een iets lager veranderpercentage heeft dan de non-profitsector. In de meeste onderzoeksjaren liggen de profit- en non-profitsector dicht bij elkaar.
Bij de persoonsgebonden benchmarks zien we dat de commissarissen en de niet-commissarissen hetzelfde veranderpercentage hebben. In voorgaande jaren, met uitzondering van 2023, waren de niet-commissarissen altijd veel kritischer ten aanzien van aangedragen onderwerpen.
Beeld per onderwerp: de uitersten
Meeste veranderwensen
De onderwerpen waar we procentueel de meeste wensen tot verandering zien, zijn:
• het samenvallen van risico’s (met een gemiddeld veranderpercentage van 87 procent)
• honorering rvc (86 procent)
• bijdrage aan crisisbeheersing (82 procent)
Bij nog eens vijf aangesneden onderwerpen variëren die veranderpercentages van 50 tot en met 76 procent.
Minste veranderwensen
De onderwerpen waar we de minste wensen tot verandering zien, zijn:
• De zelf ervaren psychologische veiligheid (4 procent)
• De briefing voor een extern bureau (4 procent)
• Vijf karaktertrekken van een extern search and selectbureau (2 procent)
Waarbij aangetekend dat bij de laatste twee (deel)onderwerpen minder benchmarks met voldoende waarnemingen meetellen
2.3Enige bespiegelingen/vragen/kanttekeningen
Waarom zit, naast de voorzitter van de rvc, ook het auditcommissielid al jaren aan de onderkant qua aantallen veranderwensen?
Dat de benchmark ‘voorzitter van een rvc’ één van de twee benchmarks is met het laagste aantal veranderwensen is niet verrassend. Degene die dit onderzoek vaker openslaat, weet dat dit een bijna jaarlijkse terugkerende conclusie van ons is.
We hebben echter tot nu toe weinig aandacht besteed aan andere benchmarks die over de afgelopen jaren vaker aan de boven- of juist aan de onderkant qua veranderpercentages te vinden waren. In het onderzoek van dit jaar heeft de benchmark ‘commissaris die tevens lid is van de auditcommissie’ een net zo’n laag percentage als de benchmark ‘rvc-voorzitter’. En als we terugkijken naar de veranderpercentages van de ‘audit-commissaris’ is het geen verrassing dat deze ook dit jaar weer aan de onderkant zit. In die afgelopen jaren (sinds 2016) heeft deze benchmark een (fors) lager veranderpercentage dan bijvoorbeeld de benchmark ‘commissaris vrouw’ of de benchmark ‘Jong’ of de benchmark ‘commissaris met minder dan vijf jaar ervaring’ of de benchmark ‘commissaris die tevens elders in een rvb zit’.
Misschien is de reden dat de commissaris die tevens lid is van de auditcommissie zoveel lager scoort dan andere persoonsgebonden benchmarks, de vele risico-gerelateerde vragen zijn in de vragenlijst dit jaar. Daar heeft het auditcommissielid in principe een beter zicht op dan de commissarissen die daar niet in zitten. Tegelijkertijd kun je een goed zicht hebben op de risico-gerelateerde onderwerpen, maar van mening zijn dat dit niet voor de andere commissarissen in dezelfde mate geldt en dat de auditcommissie daarom nog zo veel veranderwensen heeft. Want het is niet zo dat het auditcommissielid veel lagere veranderpercentages heeft bij de risico-gerelateerde onderwerpen. Integendeel, ook bij het auditcommissielid zijn onderwerpen als geopolitiek, digitalisering en samenvallen van risico’s de onderwerpen waar bij meer dan de helft van de stellingen veranderwensen zijn geuit. Het auditcommissielid heeft vooral lagere veranderpercentages bij de onderwerpen psychologische veiligheid en inhuur van een extern bureau bij de werving en selectie van nieuwe rvc-leden.
Zegt het iets dat niet-auditcommissieleden veel veranderwensen hebben bij risico-gerelateerde onderwerpen, maar andersom dat auditcommissieleden minder veranderwensen hebben bij onderwerpen die minder in het risicomanagement passen?