3 Toekomstverwachtingen

Grotendeels gesloten onderzoeksvragen bij start

In dit hoofdstuk komen de resultaten aan de orde van de startvragen naar de toekomst (de veronderstelde/gewenste situatie over vijf tot tien jaar) en de belangrijkste bedreigingen/uitdagingen op weg naar die toekomst. Ook dit jaar heeft de vraag over de toekomstverwachtingen een meer gesloten karakter. Ten aanzien van elk subonderdeel bij de vraag over de toekomstverwachtingen konden de respondenten aangeven of dat wel of niet van toepassing was in termen van ‘-‘ = afname; ‘+/-‘ = min of meer gelijk en ‘+’ = toename. De resultaten zijn daarmee goed vergelijkbaar met afgelopen twee jaar maar in beperkte mate met de daaraan voorafgaande jaren.

Drie subgroepen

We hebben besloten de antwoorden te presenteren voor drie subgroepen, namelijk de profitsector, de non-profitsector en de subgroep niet-commissarissen.¹De resultaten geven we weer als percentage van het aantal respondenten in een bepaalde subgroep of van de onderliggende bedrijfsbenchmarks. Daarbij zijn GB en MKB samengevoegd tot één benchmark, het niet-beursgenoteerde profitbedrijf.

1De profitsector en non-profitsector bevatten alleen de antwoorden van de commissarissen.

3.585 opties aangegeven door 179 respondenten

Bij deze vraag onderscheiden we de volgende rubrieken: omvang, geografische spreiding, product-/dienstportfolio, economisch resultaat en overige.

In totaal zijn bij deze vraag 3.585 opties aangegeven door 179 respondenten, waarvan in de profitsector 64 commissarissen met 1.296 opties, in de non-profitsector 74 commissarissen met 1464 opties en de 41 niet-commissarissen met 825 opties.

Voordat we op de afzonderlijke rubrieken ingaan, vindt u in onderstaande figuur een overall beeld van de accenten bij de afzonderlijke drie onderscheiden subgroepen.Bij de interpretatie van de resultaten en het lezen van het rapport is het goed dit in uw achterhoofd te hebben.

Groei/verbetering vooral dominant in profitsector en bij niet-commissaris

Als we het hebben over ‘waar de organisatie moet staan over vijf tot tien jaar’ dan is de situatie maar weinig veranderd ten opzichte van de voorgaande jaren.‘Groei/verbetering’ blijft de dominante verwachting bij de profitsector. Groei /verbetering en een gelijkblijvende situatie blijven bij de non-profitsector redelijk in evenwicht.

Bij de niet-commissarissen zien we een kleine toename in de groep die het ‘groei/verbetering’ scenario aanhangt. Uit de figuur 3.1 blijkt duidelijk dat onder de drie afzonderlijke subgroepen ‘afname’ niet op veel steun kan rekenen.

Evenwicht tussen groei en gelijk blijven bij non-profitsector

In de non-profitsector leiden marginale verschuivingen tot een de facto ongewijzigde positie met een gelijk gewicht (ruim veertig procent elk) voor groei en een gelijk blijvende situatie. Dat geldt voor zowel de omzet totaal als voor het aantal medewerkers.¹

In deze sector vinden we bij degenen die een groei van de totale omzet verwachten de grootste aanhang bij de woningcorporatie en de zorg. Daarnaast vinden we bij beide sectoren ook nog een substantieel deel respondenten dat een gelijkblijvende situatie verwacht. Bij de cultuursector en bij het onderwijs zien we dat de meeste respondenten een ongewijzigde situatie verwachten.

1In de toelichting op de afzonderlijke posities wordt in de vergelijkende zin primair de aanhang voor de ‘gelijkblijven­de’ situatie vergeleken met de aanhang in de ‘toename’ situatie.Tekstueel wordt dan meestal gesproken van ‘in de ene situatie is iets bijvoorbeeld vaker’ zonder de andere component van de vergelijking te noemen.

Ook bij niet-commissarissen groei dominant

Bij de niet-commissarissen ligt het accent ook duidelijk op groei. Bij de omzet is dat meer uitgesproken dan bij het aantal medewerkers. Bij beiden grootheden is er ook nog een substantieel deel dat een gelijkblijvende situatie voorziet. Net als vorig jaar is er onder deze groep ook een relatief groot deel, ten opzichte van de commissarissen, dat een afname van het aantal medewerkers verwacht. Dit was voorgaande drie jaren ook al het geval.

In non-profitsector meer aanhang voor ‘meer’ behalve bij breedte en specialisatie

De opvattingen van de non-profitsector zijn, qua richting van de accenten op groei of gelijkblijvende situatie, bijna gelijk aan die van de profitsector. Alleen als het gaat over de dimensie ‘breedte’ zien we een verschil in richting. Waar de grootste aanhang bij de profitsector zich achter een toename schaart, geldt dat voor de non-profitsector de grootste aanhang zich bij een ongewijzigde situatie bevindt.

Afwijkingen van het beeld van de non-profitsector is dat bij cultuur bij breedte de aanhang voor een toename groter is dan die voor een ongewijzigde situatie. Verder dat de aanhang bij zorg, als het gaat over de dimensie ‘kwaliteit’, netjes is verdeeld tussen degenen die een ongewijzigde situatie voorzien en degenen die een toename verwachten.

Ten opzichte van de verwachtingen van vorig jaar zijn er weinig veranderingen. Alleen de aanhang voor een ongewijzigde situatie bij de dimensies ‘breedte’ en ‘kwaliteit’ is wat gegroeid. Dat betekent dat verduurzaming nog steeds op het netvlies van de commissaris in de zorg en het onderwijs staat. Daar vonden we twee jaar geleden nog meer aanhang voor een gelijkblijvende situatie dan voor een toename.

Niet-commissaris volgt commissaris grotendeels

De niet-commissarissen volgen de commissarissen bij vier van de vijf dimensies. Bij de dimensie ‘breedte’ zit deze groep precies tussen de profit- en non-profitsector in, in de zin dat de aanhang voor een ongewijzigde situatie en een toename gelijk is.

Bij non-profitsector ‘gelijke’ situatie dominant bij fusies en overnames

Ook het beeld bij de non-profitsector is ongewijzigd. Zowel voor fusies als voor overnames is een gelijkblijvende situatie dominant net als dat men een duidelijke toename verwacht van samenwerking met derden. Wel is sprake van een substantiële aanhang dat een toename van fusies verwacht. Met name de woningcorporatie en de zorgsector tekenen hiervoor. De consolidatieslag in beide sectoren is nog steeds actueel.

Ook niet-commissarissen verwachten meer samenwerking

Voor de niet-commissarissen ligt de verwachting dat ze meer gaan samenwerken met derden en op fusiegebied ligt het accent op geen veranderingen. De aanhang voor een toename van overnames is gegroeid ten opzichte van vorig jaar. Wel is er zowel bij fusies als bij overnames een substantiële aanhang, die respectievelijk een toename of een ongewijzigde situatie voorziet.

Non-profitsector en niet-commissarissen grotendeels conform profitsector

Bij de non-profitsector zijn de verwachtingen qua accenten grotendeels hetzelfde. Wel voorziet men daar voor robotisering meer een gelijkblijvende situatie dan een toename.

De verwachtingen van de niet-commissarissen komen grotendeels overeen met die van de commissarissen uit de profitsector behalve bij reputatie/uitstraling waar een meerderheid van de niet-commissarissen een ongewijzigde situatie voorziet.