Voorwoord

Een onderwerp dat mij direct opviel, is permanente educatie. Voor veel beroepsgroepen is voortdurend leren vanzelfsprekend. Ook wij als accountants zijn niet anders gewend. Alleen door kennis en vaardigheden te blijven ontwikkelen, blijf je relevant en van toegevoegde waarde. Dat geldt net zo goed voor commissarissen en toezichthouders. Toch geven respondenten al jaren aan dat de permanente educatie van zowel de raad van commissarissen als de individuele commissaris beter kan. Ook dit jaar komt dit onderwerp weer naar voren als een breed gedragen verbeterwens. Dat verbaast mij niet, maar het blijft wel zorgelijk. Zeker nu organisaties opereren in een omgeving die steeds sneller verandert en steeds complexer wordt.

Een tweede onderwerp dat mij aan het denken zette, is psychologische veiligheid. Sterke besluiten ontstaan niet alleen door kennis of expertise, maar ook doordat mensen zich vrij voelen om hun stem te laten horen. Juist wanneer een onderwerp gevoelig ligt of wanneer een afwijkende mening ongemak veroorzaakt. Dat vraagt om een omgeving waarin mensen vragen durven stellen, zich uitspreken, fouten en zorgen delen en elkaar kunnen aanspreken.

Uit het onderzoek blijkt dat commissarissen zichzelf over het algemeen voldoende veilig voelen om dat te doen. Het beeld verandert echter wanneer zij naar hun collega-commissarissen kijken.

Dan ontstaat de indruk dat die veiligheid niet altijd voor iedereen vanzelfsprekend is.Vooral bij het stellen van vragen en het delen van fouten zien respondenten ruimte voor verbetering. Voor de raad van bestuur geldt dat nog sterker. Commissarissen geven duidelijk aan dat zij hopen dat bestuurders zich in de toekomst minder geremd voelen om zich uit te spreken. Dat roept tegelijkertijd een interessante vraag op: wat kan iedere commissaris zelf doen om die veilige ruimte actief te creëren?

Tot slot viel mij op dat de onderzoekers dit jaar voor het eerst hebben gekeken naar externe partijen die raden van commissarissen ondersteunen bij het zoeken naar nieuwe leden. Denk aan executive search-, search & select- en headhunterbureaus. Over het algemeen zijn respondenten tevreden over de dienstverlening van deze partijen. Slechts op enkele punten zien zij aanleiding voor verdere discussie. Dat geldt met name voor een no-cure-no-pay-principe en het gebruik van assessments bij zittende commissarissen. Juist omdat raden van commissarissen veel aandacht besteden aan samenstelling en kwaliteit, vind ik het waardevol dat dit onderwerp nu ook in het onderzoek is meegenomen.

Grant Thornton ondersteunt dit onderzoek inmiddels al zestien jaar. Die langdurige betrokkenheid past bij onze overtuiging dat goed bestuur vraagt om voortdurende reflectie, kennisdeling en dialoog. Rond de onderzoeksresultaten en actuele thema’s organiseren we regelmatig rondetafelbijeenkomsten. In de loop der jaren bracht dat een waardevol netwerk van commissarissen, toezichthouders en bestuurders samen. De bijeenkomsten hebben een informeel en besloten karakter, maar leveren telkens nieuwe inzichten, scherpe discussies en stof tot nadenken op. We nodigen je van harte uit om daarbij aan te sluiten.

Tot slot dank ik de auteurs van Board in Balance – Aalt Klaassen, Dirk-Jaap Klaassen en Oscar Toebosch – en prof. Herbert Rijken voor hun onderzoek en hun bijdrage aan deze editie.
Ik wens je veel leesplezier toe. Nog meer hoop ik dat dit onderzoek aanleiding geeft om één vraag aan de eigen bestuurstafel te stellen: creëren wij daadwerkelijk een omgeving waarin mensen blijven leren, zich vrij voelen om zich uit te spreken en elkaar durven uit te dagen?

 

Met vriendelijke groet,
Annemarie van der Wal

Partner
Grant Thornton